جانیم آذربایجان

تلگرامدا کانالیمیز https://t.me/tarixbastan @tarixbastan

قبیله بیات یا بایات: بایات بویو-تورکان اوغوز

❇️❇️قبیله بیات یا بایات: 
✅یکی از طوایف 24 گانه تورکان اوغوز هستند از شاخه بوز اوخ واز فرزندان گون خان هستند(دو شاخه و هر شاخه شش بوی(قبیله )هستند).
✅بایات ها در ایران و شمال سوریه و عراق و تورکیه سکونت داشته اند قبیله قاجار هم از شام بایاتی ها می باشد که در زمان آغ قویونلوها به آذربایجان آمده اند و در 1491 میلادی در قاراباغ زندگی می کرده اند و قاجار نام رئیس قبیله بوده است .
✅درباره بایات‌های ایران از زمان صفویه اسناد تاریخی موجود است بایات‌ها به سه شاخه تقسیم می شوند :
الف) بیات های سفید و یا بایات های آذربایجان:در تاریخ عالم آرای عباسی(تالیف اسکندر بیگ)در زمان شاه تهماسب تعداد این بیات ها ده هزار چادر بود که در سفر ها همراه وی بودند.
ب) بایات های سیاه یاقارا بایاتلار: در شمال خراسان ،در منطقه نیشابور بوده .
ج) شام بایاتی ها:اینها شاخه ای از بیات شام هستند  وقاجار ها هم ا اینان هستند.
قسمت اعظم بایات های ممالک محروسه امروزه در زنگان سکونت دارند و در میان قشقایی ها نیز طوایف بایات موجود است .
❇️❇️منبع:نگاهی نوین به تاریخ دیرین تورکهای ایران،محمد رحمانی فرصفحه 114 
✅در افغانستان بیات ها در شهر های کابل ومزار شریف و... ساکنند.
در عراق در شهر های اربیل وموصل وکرکوک و... ساکنند.
در ایران در اراک وزنجان واورمیه وخوزستان ووبرجردوخراسان و... ساکنند.
در جمهوری آذربایجان در شهر های آغجابدی،دوه چی،نفت چالا،شاماهی واوجار و... ساکنند.
در تورکمنستان چهار ودر ازبکستان یک منطقه به نام این قوم دیده می شود.و همچنین در سوریه و... ساکنند.
❇️❇️منبع:از ویکی پدیای تورکیه
در تورکی قدیم کلمه بیات به معنای ثروتمند می باشد.
بایاتی که بر گرفته از بیات است  رایج‌ترین فرم شعر فولکولوریک یا همان ادبیات شفاهی مردم آذربایجان است.بایاتی از چهار مصرع کوتاه هفت هجائی تشکیل شده‌است که مصرعهای اول، دوم و چهارم هم قافیه و مصرع سوم آزاد است. رابطه موسیقی و بایاتی‌ها یک ارتباط تنگاتنگ و غیر قابل انکار است .
از قبیله بایات شخصیت های مهمی همچون دده قورقود ،فضولی (شاعر بزرگ قرن 16 میلادی) برخاسته است .
از سرایندگان مشهور بایاتی می‌توان به شاه اسماعیل صفوی که در شعر ختایی تخلص می‌کرد اشاره نمود.
@tarixbastan
قام،آیین،تاریخ وزبان باستان تورکان✴️✴️✴️

آردینی اوخو(بقیه مطلب)
پنجشنبه 19 بهمن 1396

❇️قبیله قایی واجداد تورکان عثمانی:💯💯💯

                                                                                                        
کلمه قایی در معنای محکم ،قوت،وصاحب قدرت  است.امروزه تورکان ایران به صخره نیز قایا می گویند که سمبل سختی ومقاومت است.سمبل یا دامغای قایی ها دو عدد تیر ویک عدد کمان است.قبایل 24 گانه اوغوز با دامغاهایشان از همدیگر شناخته می شده اند.طایفه قایی از نسل گون خان که فرزند اوغوز خان است می باشد.
یکی از طوایف 24 گانه اوغوز می باشد. نسب  قایی ها (اوغوز سپس شاخه بوز اوخ ها و از شاخه بوزاوخ ها گون خان و از فرزندان گون خان قایی).و دامغای آنها به شکلIYI می باشد.
تعداد طوایف(اویماق) آنها مانند تورکان افشار بیش از دیگران است.                                                                                                                                                                                                             
اجداد خاندان امپراتوری عثمانی از این قبیله بودند. بودند که تحت نظر عثمان یکم در سوگوت و بیله‌جک در شمال غرب آناتولی زندگی می‌کردند.
سُلیمان‌شاه (به ترکی استانبولی: Süleyman Şah) پدر ارطغرل، رئیس ایل قایی و پدربزرگ عثمان اول، بنیان‌گذار امپراتوری عثمانی است.
ارطغرل ابن سلیمان‌شاه (زاده؟ - ۱۲۸۰م) پدر عثمان یکم بنیانگذار امپراتوری عثمانی بود.
بعد از فتوحات و موفقیت‌هایی که ارطغرل رهبر ایل قایی و پدر عثمان یکم در نبرد با صلیبیون و مغول‌ها کسب می‌کند، سلطان سلجوقی علاءالدین کیقباد، به پاس تقدیر وی را حاکم بر مناطق دومانیچ، سوگوت و اطراف آن می‌کند. وی در سن ۹۳ سالگی در سوگوت درگذشت و در آنجا به خاک سپرده شد.
هر سال مراسم یادبود ارطغرل غازی در دو روز یکشنبه ماه سپتامبر در آرامگاهش برگزار می‌شود.

عثمان یکم یا عثمان بن ارطغرل بن سلیمان شاه معروف به عثمان غازی یا عثمان بی رهبر تورکان عثمانی و بنیانگذار امپراتوری عثمانی بود. 
@tarixbastan
قام،آیین،تاریخ وزبان باستان تورکان   ✴️✴️✴️

آردینی اوخو(بقیه مطلب)
چهارشنبه 4 بهمن 1396

🎪🎪🎪دعای دده قورقود در پایان داستان(درسه خان اوغلی بغاج خان...)باترجمه فارسی:

👑👑👑👑متن اصلی:.....یوم ویره ین خانم.یرلو قره طاغلرک یقلمسون.کولکه لیجه قبا اغاجک کسلمسون.قامن آقان کورکلی صویک قوریمسون.قنادلرک اوجلری قرلمسون.چپارکن اغ بوز اتک بدرمسون.چالشنده قره پولاد اوز قیلیجک کدلمسون.دورتشرکن الا کوندرک اوفانمسون.اغ برچکلو اناک یری بهشت اولسون.اغ سقاللوبباک یری اچماغ اولسون.حق یاندرن چراغک ینا طورسون.قادر تنکری سنی نامرده محتاج ایلمسون خانم هی.                                                                          
✴️✴️ترجمه به فارسی:یوم(دعای خوب.یاخشی دعا ) دعای خوب بدهیم ای خان من.کوههای بزرگت که در دامنه اش زمین دارد ابهتش را از دست ندهد.درختان بلندت که سایبان شما هستند بریده نشوند.آبهای زیبایت که همیشه جاریند خشک نشوند.نوک بالهایت نشکنند(منظور دستانی که هنگام سواری مانند بال حرکت می دهد؟).هنگام سواری اسب سفیدو خاکستریت پایش سر نخورد(بودره مک:زویمک.آیاغی سوروشمک..).در هنگام چالش شمشر فولادی و پرمهارتت تیزیش را از دست ندهد(اوز:دوز.پر مهارت). در هنگام درگیری طناب رنگ رنگت خراب نشود.پاره نشود.ریس ریس نشود(کوندرک:طناب.کندیر_اوفانمسون:ریس ریس شدن.سورتولوب اوغولماق )     مادرت که موهایش سفید شده جایش بهشت باشد.پدرت که ریش سفید است جایش بهشت باشد (اوچماق:بهشت). چراغت که روشن کننده حق است همیشه روشن باشد.تانگری قادر تورا محتاج نامرد نکند خانم هی.    
(درصورت داشتن نقد نسبت به ترجمه ارسال کنید)                                                 
✴️متن اصلی:نسخه اصلی دده قورقود موزه درسدن.رونوشت پرویز شاهمرسی.ص۲۶.                                                                               
@tarixbastan                                                                                                             
قام,آیین,تاریخ و زبان باستان تورکان.             ✴️✴️✴️

آردینی اوخو(بقیه مطلب)
شنبه 1 مهر 1396

❇️❇️واژه های اساطیری تورکان برسی واژه (آو):

آو در لغت  تورکی به معنی شکار  وصید آمده است.
در عین حال خیلی از اهالی تورکان آذربایجان ،نوعی آهو را آو می گویند.
آو در کلماتی مانند آوان وآوار به کار رفته .آوان  در تورکی قدیم به معنی دشمن و آوار نا م یکی از طوایف تورک می باشد.(1)
آوار و آوان معانی دیگری نیز پیدا کرده اند.(آو+آن)می تواند در معنی مکان آو (شکار) نیز باشد .(آو+آر)نیز که گاهی در معنای (ایستاده-محکم)آمده می تواند در معنای (مرد آو)تلقی گردد(در تورکی ،ار=مرد).(2)
آوارها(تورکان آوار)نام خو را در مناطقی از قبیل قلعه ها نیز حک کرده اند.نام قلعه آوارسین و دشن آواریر(دشت آواریر در بین شهرهای تورک خوی و ماکو قرار دارد) از جمله این اسامی می باشد.(3)
امپراتوری آوارها در اروپا (558-میلادی805)تشکیل حکومت داده واقوام ژرمن واسلاورازیر فرمان خود آوردندبر مناطقی همچون مجارستان.آلبانی.چکسلواکی.اتریش و جنوب آلمان حکمرانی می نمود. نا م اولین خاقان آنها(بایان)بود(4)
❇️منابع:نگاهی به واژه های اساطیری آذربایجان،صمد چایلی ،صفحه54
⚜️1:فرهنگ اذربایجانی،فارسی،بهزاد بهزادی ،ص126
⚜️2:تورکلرین تاریخ وفرهنگینه بیر باخیش،جواد هیئت،ترجمه از تورکی،ص35
⚜️3:نگاهی نوین به تاریخ دیرین تورکهای ایران،محمد رحمانی فر،ص90
⚜️4: تورکلرین تاریخ وفرهنگینه بیر باخیش(هیئت)صص32-33وتورکون قیزیل کتابی(رفیق اؤزدک)ص221
@tarixbastan 
قام,آیین,تاریخ و زبان باستان تورکان       ✴️✴️✴️

آردینی اوخو(بقیه مطلب)
شنبه 1 مهر 1396

(ریشه کلمه تانگری،تانری،تانقری،تنگری)

✴️نگاهی به واژه های اساطیری تورکان 
   (ریشه کلمه تانگری،تانری،تانقری،تنگری)
✴️واژه تان
با جایگزینی حروف ت و د کلمه تان به  صورت دان نیز تلفظ می شود .
دان یا به عبارتی دیگر  تان  به معنی فجر ،سپیده دم آمده است.
کلمه تانقری یا تانری در ارتباط با واژه تان ساخته شده است .ریشه کلمه تانقری همان تان می باشد.
✴️در معابد تورکان باستان و همچنین در بین تعدادی از زبانهای معاصر  نان-دان به مکان بر امدن آفتاب گفته می شود.
به عنوان مثال تان آسدی به تورکی ساقای یعنی افق اوج گرفت.
واژه تان یا دان در تعداد بسیاری اسامی آذربایجان دیده می شود.
مثال: نام روستای دانبران(دانباران=دان+بار+آن)در منطقه سراب(ساراب)-نام روستای اشیستان (اش+ایس+تان)در اوسکو و....
✴️در اوغوز نامه نیز تورکان به سمت مشرق گون دوغان یا تان و در مقابل مغرب یا گون باتان یا تون احترام بیشتری قائل شده و این واژه را در اسامی خود به کار برده اند.
✴️منبع:نگاهی به واژه های اساطیری آذربایجان ،چاپ چهارم،صمد چایلی،صفحه 102
@tarixbastan
قام،آیین،تاریخ وزبان باستان تورکان           ✴️✴️✴️

آردینی اوخو(بقیه مطلب)
سه شنبه 21 شهریور 1396

مفهوم رنگ ها در فرهنگ وتاریخ تورک

✴️در فرهنگ وتاریخ تورکان  رنگها مفهومی فراتر از واژه ظاهری هستند .مثلاً در جایی سمت و سو رانشان  می دهند.در جایی اندازه و وسعت.ودر جایی مربوط به اعتقادات معنوی وقدرت خداوند و در جایی مفهوم طبقاتی اقوام و....در جایی دیگر بر همان معنای ظاهری هستند.
✴️این متن به جهت اسامی چندین سلسله تورک که در آنها رنگها استفاده شده است در این کانال در چند قسمت جمع خواهد شداز جمله سلسله های (آغ هون-قاراقویونلو-آق قویونلووآلتین اردو،گؤک تورک...)
✴️مثلاًدر جهات  بدین صورت است.(این قسمت جهات را برسی می کنیم)                                                                                                                      kara=kuzey, kızıl=güney, gök=doğu, ak=batı
سیاه=شمال 
طلایی(رنگهای برگرفته از زرد و قرمز)=جنوب
آبی=غرب
سفید =شرق
این رنگ ها را می توان در اسامی دریاها نیز دید .
تورکان بعد از فتح آناتولی دریایی را که در شمال آناتولی بود دریای سیاه،دریایی را که در جنوب بود دریای سرخ،دریایی را که در شرق بود دریای سفید نامیدند واز آن جهت که در غربشان دریایی نبود .دریایچه بزرگی رادر غرب گؤکجه گؤل (دریاچه آبی )نامیدند.
علاوه بری این در کتیبه های اورخون نوشته گؤک تورک آمده (تورکان قدیم دولت رااز نظر اداری به دوقسمت شرق وغرب تقسیم می کردند که قسمت غرب تابع خاقان شرق بود).که بی ارتباط با شاخه غربی بودن دولت نیست(علاوه برمفاهیم دیگر).
علاوه بر این میدانیم که اسم امپراتوری هونهای سفید نیز همان شاخه شرقی دولت هون می باشد.هونهایی که وارد اروپا شده اند نیز از آنجایی که از هونهای شمالی بودند در منابع مجاری قاراهون نامیده شده اند(هونهای سیاه).
در تاریخ عثمانی زمانی که می خواستند بگویند بغدای شمالی(Bogdan’ın kuzeyi) از لفظ قارا بغدا استفاده کرده اند.(بوغدا در جمهوری مولداوی امروزی موجود است)
در دولت آلتین اردو نیزقسمت شرقی خاقانی یا خانات آغ اردو و قسمت غربی آن گؤک اردو نامیده شده است.
 علاوه بر این در نام شهر ها ،تپه ها،جنگل ها،کوهها ،دریاها ومکانهای بسیار دیگر از این رنگها استفاده شده است.
غیر از این رنگ رنگ پنجم دیگری نیز موجود است که زرد می باشد این رنگ جهت را نشان نمی دهد بلکه به عنوان مرکز می باشد 
در کنار رنگهای مختلف زرد از رنگ زرد طلایی بیشتر استفاده شده است در تاریخ تمام حاکمان جهانگیر با تخت طلایی رنگ تصویر شده اند.
✴️این مقاله ادامه دارد....                                                                                                                ✴️مربوط به آیین واعتقادات باستان تورکان
@tarixbastan

قام،آیین،تاریخ وزبان باستان تورکان✴️✴️✴️

آردینی اوخو(بقیه مطلب)
چهارشنبه 25 مرداد 1396

معنی لغت اورمی:

                                                                                                                                             
✴️✴️در منابع سومری(sumer)واژه های اور(ur)،اوروک(uruk)به وفور به چشم می خورد که هردو آنها به شهر های سومری اطلاق می شد.((دولت شهرهای اور،اوروک،کیش از گسترش همین روستا های جدا مانده بوجود آمده اند))1 در ارتباط با همین واژه ها نام شخص ((اورنامو))(urnamo)هم جالب توجه است ((در شهر اور فرمانروایی به نام اورنامو سومین سلسله شاهی اور را بنا نهاد))2 اورمی از دو واژه ((اور+می))(ur-my)تشکیل یافته است.جزئ دوم این واژه ،یعنی ((می))به قوانین آسمانی سومری گفته می شد.با مد نظر قرار دادن این مفهوم،کلمه مرکب اورمی به معنی ((شهر می))یا شهر قوانین یا آیات آسمانی (سومری)خواهد بود.                                                                                            
اسکان تعدادی ازسومرها در اطراف دریاچه اورمی از طرف بعضی از نویسندگان مورد توجه واقع شده است.سومرها ممکن است در یک زمانی به طرف غرب وجنوب دریاچه اورمی هم رسیده باشند.3                                                                                                         
منابع:از کتاب واژه های اساطیری آذربایجان نوشته صمد چایلی،ص69.                                                                                       
1-شناخت هویت زن ایرانی،مهر انگیزکاروشهلا لاهیجی،ص 108                                                                                                              
2-همان منبع شماره ،ص،114                                                                                                                                
3-آذربایجان در موج خیز تاریخ،کاوه بیات،ص120                                                                                 @tarixbastan

قام،آیین،تاریخ وزبان باستان تورکان✴️✴️✴️

آردینی اوخو(بقیه مطلب)
چهارشنبه 28 تیر 1396

کلمه شلوار در تورکی و اثبات اصالت آن

جوابیه و ایضاحیه‌ی اوستاد اینام_گومانلی
شاعر، نوسینده و محقق و زبان‌شناس  به واژه‌ی شالوار ( شلوار) مبتنی بر اصالت_کلمات تورکی:
قدیمی‌ترین_شلوار دنیا که به همراه چند نمونه دیگر ،توسط محققین انستیتو_باستانشناسی آلمان در حفاری‌های حوزه شهر تورفان در اویغوریستان ( تورکستان_شرقی ) کشف شده است.

این شلوارها 3تکه هستند، از پارچه_پشمی بافته شده و قدمتی 3200 ساله دارند.


کلمه‌ی شالوار برای پوششی پائین‌تنه‌ای، از کمر تا مچ پا ،به کار می‌رود که بدون هیچ شک و تردیدی اکثریت‌بالإتفاق مورخان و محققان و...نظر بر این دارند که زادگاه و معبد آن تورکستان و تورکان بوده‌اند.
از این رو همین که ابداع‌گران و طراحان این پوشش را که دارای تمدنی عظیم، فرهنگی غنی،پیشتاز در عرصه‌ی نامگذاری و التصاق می‌باشند،
فاقد کلمه‌ی شناختی و بیانی برای عنوان،  دانستن؛
عمق تحمیق مدعیون را نشان‌دهنده است و بس!

اما به‌صورت خلاصه"‌وار" اگر بخواهم به زبان ساده معنی کلمه شال"وار" را مبنی بر تأیید تورک بودن این واژه،توضیح دهم؛
<شالوار کلمه‌ای مرکب از دو کلمه‌ی #شال + #وار می‌باشد>
همانطور که از شمایل ترکیبات این کلمه مشخص است
شال (واژه‌ای تورکی که #بویون(گردن) و بئل(کمر) را پوشش می‌دهد!..>

وار واژه‌ای تورکی که اصالتأ معنای #هستی را می‌دهد و با الهام از همین معنا به عنوان پسوند در کنار صفت‌ها و نام‌ها، بر وجودشان به صورت حالتی تأکید می‌کند>

امروزه همین واژه‌ی "وار" به صورت عمده در فارسی به کار گرفته می‌شود.
و اغلب نمی‌دانند که معنایی را که با این واژه انتقال می‌دهند از چه مصدری گرفته شده است.
متکلمان اغلب فکر می‌کنند که 
وقتی میگویند "خلاصه‌وار" ، یعنی "مانند خلاصه" و...
و این به علت فقدان آگاهی نسبت به ترکیبات این کلمه است.
آنها نمی‌دانند وقتی گفته میشود "خلاصه‌وار" یعنی "خلاصه‌هست"
یا به عبارتی "قسمتی از نویسه که خلاصه هست".

آردینی اوخو(بقیه مطلب)
شنبه 23 اردیبهشت 1396
  بیزیمله یول بیراولون** لینک کانال این وبلاگ در تلگرام