


آموزش تورکی آذربایجانی (این کتاب خیلی ساده توضیح داده جمع آوری شده از مطالب گروه تلگرامی آنادیلی -دیل اؤرتیمی --حجم1.9
لینک دانلود
در باره نویسنده وشاعران تورک آذربایجان در واقع تاریخ ادبیات ترکی آذربایجانی
بقیه حروف
در اداه مطلب به صورت کامل آمده
نوشته های
اورخون که به سال725 الی 735میلادی نوشته شده اند، با الفبایی نگارش یافته اند، که
اولین الفبای مخصوص ترکهاست. قدمت این حروف والفبا به درستی معلوم نیست یعنی تا سه
هزار سال ثابت شده ولی قبل از ان هنووز کتیبه ای پیدا نشده، لیکن واضح است که در
زمانهای قبل از گؤگ تورکها نیز از این الفبا استفاده میشده است. به سال 1970میلادی
در مقبره ایسیک با پیدا شدن دو سطر نوشته شده بر روی یک ظرف، مشاهده گردید که این
نوشته ها به خط اورخون نگارش یافته است و قدمت اشیای داخل کورقان به قرن پنجم قبل
از میلاد میرسد. الفبای اورخون، الفبای ترکهاست واز هیچ ملتی اقتباس نشده است که
به کمک اشکال منابع باستانی ترکها ومتناسب با کلمات ترکی ابداع شده است. نوشته های
مربوط به قبل از گؤگ تورکها، همچون نوشته های یئنی سئی ونیز نوشته های همراه انسان
طلاپوش نیز با الفبای اورخون نوشته شده است. در زمان گؤگ تورکها این الفبا تا
حدودی ساده تر شده است، ولی اساس الفبا تغییر چندانی نکرده است. قدمت الفبای کتیبه
های اورخون به 1300سال قبل از گؤگ تورکها میرسد. به عبارتی الفبای ملی ترکها،
الفبای اورخون میباشد.
جملات را به
صورت افقی، از راست به چپ مینویسند، البته از بالا به پایین نیز نوشته میشوند. در
بناهای یادبود اورخون کلمات از بالا به پایین نوشته شده است. (اعداد در زبان گؤگ
تورکها) اعداد در زمان گؤگ تورکها همانند ترکی امروزی تلفظ میشد، مانند تؤرت،
دؤرد- بیش، بئش- توقوز، دوققوز- ایگیرمی، ایگیرمی- قیرق، قیرخ- وغیره.
کول تیگین یک شاهزاده وپادشاه گوک ترک بود
کتیبه اورخون از نمونههای موجود زبان ترکی باستان است.
این کتیبهها با الفبای تورکی اورخون در دو بنای تاریخی واقع در دشت اورخون (که ان زمان سرزمین حکومت تورکان بود) میان سالهای ۷۳۲ تا ۷۳۵ میلادی به احترام دو شاهزاده گوکترک یعنی کول تیگین و برادرش بیلگه خاقان یک سیاستمدار و یک فرمانده نظامی نگاشته شدهاند.سه یادبود کوچکتر نیز در اطراف این سنگ نبشتهها نیز کشف شده است.از میان سنگ نوشته های دشت اورخون مهمترین ان کتیبه کول تگین است.
رئسای قبایل ترکان اوغوز، مردم قبایل ٬ خوب بشنوید.اگر خداوند نابود نکند یا زمین نبلعد .چه کسی میتواندقبایل ترک و قانون شان را نابود کند؟(متنی از سنگ نبشته های اورخون)



اونوتمادی گؤزلرینی گؤزلریم ،
منیم گؤزوم ، سنین گؤزون دئییل کی .
او یئرلری ناخیشلاییر ایزلریم ،
منیم ایزیم ، سنین ایزین دئییل کی .
یالانلارا اویرتمه دیم دیلیمی ،
منیم دیلیم ، سنین دیلین دئییل کی ،
هر یئته نه اوزاتمادیم الیمی ،
منیم الیم ، سنین الین دئییل کی .
اوچوب گئتدین ، سازاق دوشدو کؤنلومه ،
منیم قلبیم ، سنین قلبیم دئییل کی ،
سن گولوش چون یارانیب سان ، اینله مه ،
منیم غمیم ، سنین غمین دئییل کی .
سن قارالتدین ، من آغاتدیم ساچیمی ،
منیم ساچیم ، سنین ساچین دئییل کی ،
ائشیدنلر باغیشلاییر سوچومو ،
منیم سوچوم ، سنین سوچون دئییل کی .
یئره دوشدو اودلی سؤزوم کؤزه ردی ،
منیم سؤزوم ، سنین سؤزون دئییل کی ،
قارشیلاشدیق ، دیل سوسدو ، اوز قیزاردی ،
منیم اوزوم ، سنین اوزون دئییل کی .
سن یولونو دییشدیردین بیر سحر ،
منیم یولون ، سنین یولون دئییل کی ،
بو هجرانا دؤزه جه یم بیر تهر ،
دؤزه جه یم ، هجران اؤلوم دئییل کی ... !
شاعیر:نصرت کسمنلی

خورشیدبانو ناتوان به همراه پسرش مهدیقلی خان وفا و دخترش.
خورشید بانو ناتوان (۶ آگوست ۱۸۳۲، شوشی-۲ اکتبر ۱۸۹۷، شوشی) یکی از بهترین غزل گویان تاریخ آذربایجان است

دختران و پسران موسی نقییف
کاخ اسماعیلیه برای انجمن خیریه مسلمان توسط جوزف پلاشکو با هزینه موسی نقییف در سال ۱۹۱۳ میلادی بنیانگذاری شدهاست. پس در گذشت پسرش اسماعیل، نام کاخ را اسماعیلیه گذاشتند.ساخت و ساز در سال ۱۹۰۸ آغاز و در سال ۱۹۱۳ به پایان رسید. این کاخ به سبک معماری گوتیک ونیزی ساخته شدهاست. که این ساختمان برای انجمن خیریه مسلمان در نظر گرفته شده بود.

شاهسَوَن (به لهجهٔ ترکی اِلسَوَنی: شَسَوَن یا شَهسَوَن)، نام تعدادی گروه ایلی از مردم آذربایجان است که در بخشهایی از شمال غرب ایران بویژه دشت مغان و اردبیل و نواحی خرقان و خمسه، واقع در میان زنجان و تهران به سر میبرند.
دختران ایل شاهسون - ایران؛ قرن 19

یوسف وزیر چمنزمینلی به همراه خانوادهاش
یوسف وزیر چمنزمینلی یا یوسف میربابا اوغلو وزیروف (به ترکی آذربایجانی: Yusif Vəzir Çəmənzəminli) (متولد ۱۸۸۷ شوشی - درگذشت ۱۹۴۳ نیژنی نووگورود) سیاستمدار و نویسنده معاصر آذربایجانی به شمار میرود

موسیقی مقامی یا موسیقی مقام (ترکی آذربایجانی: Muğam; مقام) نوعی از موسیقی عامیانه و فولکور موسیقی آذربایجانی است. موسیقی مقامی به موازات موسیقی ایرانی، عربی؛ ترکی میباشد.
یونسکو در سال ۲۰۰۸ موسیقی مقام آذربایجانی را در میراث معنوی فرهنگی بشر ثبت کرد. و در سال ۲۰۱۰ موسیقی مقامی شمال خراسان (بخشی) را در میراث معنوی فرهنگی بشر ثبت کرد. همچنین فضاپیمای کاوشگر ویجر ۱ نیز قطعهای از موسیقی مقام به زبان ترکی آذربایجانی را برای پخش در فضا انتخاب نمودهاست.

تمبر پستی شوروی, ۱۹۶۳.

عروسک سارا ودارا در لباس سنتی اذربیجان

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی از ثبت «مهارت دوخت پوشاک و لباسهای محلی و سنتی آذربایجان شرقی» در فهرست میراث ناملموس آثار ملی کشور خبر داد و گفت: پوشاک بارزترین مشخصه فرهنگی یک قوم محسوب میشود.